Alzheimer, kişinin yeteneklerini kısıtlayan ve yıkımına yol açan beyin rahatsızlığıdır. Nörolojik bir rahatsızlık olan Alzheimer hastalığı ilk etapta basit unutkanlıklar olarak görülse de zamanla kişinin günlük işlerini zorlaştırmaktadır.
Hastalığın erken evre de teşhis edilmesi hem maddi açıdan hem hastayı bilinçlendirmek açısından önemlidir. Bu aşamada aile üyelerinin farkındalığı yüksek olmalıdır. Detayları yakalayabilmek için geçmişteki unutma sıklığı belirlenmeli ve unutmayla birlikte pek çok seçenek değerlendirilmelidir.
Alzheimer nedenleri nelerdir?
Alzheimer için kesin olarak bir neden belirtilmiş değildir. Fakat hastalığın çıkışında rol oynayan ve tetikleyen unsurlar bulunmaktadır. Özellikle ileri yaş, genetik olarak aile fertlerinde bulunan Alzheimer tanısı kişinin bu hastalığa yakalanma riskini arttırmaktadır. Ayrıca;
- Obezite
- Diyabet
- Yüksek tansiyon
- Down sendromlu olmak
- Geçmişte meydana gelen kafa travmaları gibi bir çok neden nedenlerin başlarında gelmektedir.
Bunun yanı sıra sigara kullanımı ya da ortamlarda sürekli sigara dumanına maruz kalmak, hareketsiz yaşam tarzı, uyku düzeninin olmaması ve stres de hastalığın nedenleri arasına girebilir. Cinsiyet faktörü de bu hastalıkta etkilidir ve kadınlarda görülme sıklığı daha yüksektir.
Bunun gibi birçok faktör dikkate alınması gereklidir. Her bir seçenek bireyin hastalığa yatkınlığına sebep olmakta ve hayat kalitesini düşürmekte, yaşamsal problemlerin ortaya çıkmasına yol açabilmektedir.
Alzeheimer belirtileri nelerdir?
Alzheimer hastalığında ilk belirtilerinden biri şüphesiz unutkanlıktır. İlk etapta sağlıklı bireylerde de görülebilen basit unutkanlıklar şeklindedir ve günlük işlerini etkilememektedir.
Kişi zaman içerisinde gittiği yerleri ve kişileri hatırlayamaz duruma gelir. Eşyaları kaybetmek, kafa karışıklığı yaşamak, nesnelerin isimlerini fazlaca düşünmek gibi durumlar görülmeye başlamaktadır.
Bu kişiler psikolojik olarak ise kaygılı olma halinde olduğu ve aynı olayları sürekli tekrarlama şeklinde anlatma durumları gözlemlenir.
Hastalığın evrelerine göre bu belirtiler değişse de olaylar bir zaman ilerledikçe ilerleme belirtileri göstermektedir. Zaman ve tarih gibi hatırlatıcı unsurlar hasta için bir boşluk oluştururken diğer yandan hatırlayamadığı olayları inkâr edip kabul etmemeye başlayabilirler. Kişiler dışarıdan destek olmadan hareketlerini yapamama, vücutta görülen kilo kaybı ve yemek yemede, konuşmada bozukluklar hastalığın son evre şiddetini göstermektedir. Yakın geçmişini ve uzak geçmişini hatırlayamazlar.
Alzheimer nasıl teşhis koyulur?
İlk etapta akla gelmeyen Alzheimer, herkeste görülen unutkanlık gibi sanılmaktadır ve bu nedenle teşhis ve tedavide gecikmeler yaşanabilmektedir. Tedavinin doğru şekilde tamamlanabilmesi için ise bulguların iyi gözlemlenmesi, kişinin rutin hareketlerinin takip edilmesi gerekmektedir.
Teşhise yönelik belirleyici bir unsur ve test bulunmamasından dolayı konuya bir bütün olarak yaklaşılmalıdır. Hastanın aile fertlerine yöneltilen bazı sorular incelenmeli, Kişini Nöroloji uzmanı tarafından davranış ve hafıza refleksleri, kan testleri ve uygun görülürse tomografi ve MR görüntülenmesi yapılmalıdır.
Alzheimer tedavisi nasıl yapılır?
Tedaviye başlanması karar verilen kişi için hastalığın ilerleyişini durdurmak en önemli unsurdur. Bunun yanı sıra Alzheimer hastalığının kesin bir tedavisinin olmadığı bilinmelidir. Sadece semptomlar yavaşlatılabilir, ilerleyiş durdurulabilir.
Alzheimer hastalığına yakalanan kişi için öncelik ev ortamının düzenlenmesi çok önemlidir. Hastanın kendi evinde bakılması ve ilgilenilmesi ise hem hasta hem de aile fertleri için rahatlık sağlayacaktır. Unuttuğu konuları hatırlaması amacıyla evin belli bölgelerine notlar eklenmeli, kitap okuması sağlanmalıdır. Hafızayı güçlendirmek amacıyla satranç, puzzle gibi aktivite programları yapılabilir.
Radyasyon gibi beyni etkileyen unsurlardan uzak kalmak, alkol ve tütün kullanımını bırakmak, stresten uzak kalmak için aile üyeleriyle bol bol vakit geçirmek, anıları tazelemek, beynin aktif halde çalışmasını sağlayacak faaliyetler yapmak, müzik dinlemek gibi faktörler gidişatı olumlu etkileyecek aktiviteler önerilmektedir. Aile üyeleriyle geçirdiği vakitlerde kendini güvende hissetmesine sebep olurken, psikolojik rahatsızlıklara düşme oranı azalacak ve tedaviye yanıt verme ihtimali yükselecektir.
Hastayla iletişim halindeyken olumlu ve kısa cümleler kurulmalı, yorum yapmasını beklemekten öte seçenekler arasında bırakması sağlanmalıdır. Gerçekten öte farklı durumlar anlattığı durumlarda ise anlayışla karşılamalı, düşüncelerini değiştirmek için çabaya girilmemelidir. Konuşmalarda asıl hedef onu mutlu etmeye çalışmak, destek olmak ve yanında olduğunu göstermektir.